Wat is grafiek?

Grafiek is de verzamelnaam voor producten die worden verkregen door op een plaat of platte vorm een voorstelling aan te brengen en deze af te drukken op een ander materiaal. Op deze wijze kan een reeks van identieke afbeeldingen worden geproduceerd. De grafiek van Jaski Art Gallery bestaat vooral uit zeefdrukken, litho's (steendrukken) en etsen.

Nog steeds zijn er kunstenaars, met name etsers, die het drukken zelf verrichten. Voor litho's en zeefdrukken huren zij tegenwoordig echter meestal gespecialiseerde vakmensen in, die zij echter wel vaak begeleiden.

Andy Warhol maakte het werken met zeefdrukken maakte vanaf de jaren zestig populair. Kunstenaars als Corneille, Appel en Brood hebben een omvangrijk oeuvre aan grafiek opgebouwd. Elke afdruk moet door de kunstenaar met de hand zijn gesigneerd. Het voordeel van litho's en zeefdrukken is dat het werk tijdens het proces, in tegenstelling tot etsen, geen kwaliteit verliest.

Rechts de etser Jan Montyn aan het werk.

Zeefdruk

Zeefdrukken worden gemaakt met de sjabloon- of doordrukmethode. Bij de andere technieken staat de voorstelling altijd in spiegelbeeld. Bij de zeefdruk is dat niet het geval. Bovendien kan ook op andere materialen dan papier worden gedrukt.

De voorstelling wordt in film uitgesneden, met krijt getekend, of op fotografische dan wel op handmatige wijze gereproduceerd en op een zeef aangebracht, waarbij de gedeeltes die niet mogen worden afgedrukt, worden afgedekt. Dan wordt de inkt met een rakel over de zeef getrokken en doorgedrukt. Voor iedere kleur moet een aparte zeef worden vervaardigd.

Links de zeefdruk 'Mask' uit 2006 van Emilio Kruithof.

Litho

De lithografie (steendruk) bestaat circa tweehonderd jaar en is dus jonger dan de hoog- of diepdruk. De af te drukken partijen liggen alle in hetzelfde vlak. Bij deze techniek, die zich uitstekend leent voor krijt- of pastelachtige voorstellingen, wordt gebruik gemaakt van afstotende stoffen als water en inkt.

De speciale lithosteen wordt met lithokrijt bewerkt en daarna wordt de tekening met harspoeder, een beetje zuur en gom in de oppervlakte van de steen gefixeerd. Voor het drukken wordt de steen bevochtigd. De inkt hecht zich uitsluitend aan de vette delen. Dan gaat de steen onder de pers door. Voor meerdere kleurendrukken moeten verschillende stenen worden gebruikt.

Rechts de litho 'Visage de la lune, visage de la terre' uit 1975 van Corneille.

Ets

Etsen worden via een eenvoudige diepdruktechniek geproduceerd. De kunstenaar bekrast met een droge naald of een scherpe stalen pen een koperen of zinken plaat die van een waslaag of etsgrond is voorzien. Als de afbeelding klaar is wordt de plaat met een bijtend zuur bewerkt. Daar waar de etspen is geweest doet het zuur zijn werk. Daar waar de etspen niet is geweest vormt de waslaag de beschermende, inkt afstotende laag.

Voor het afdrukken wordt de plaat bedekt met vochtig papier. Daarna wordt de plaat onder grote druk door de etspers gedraaid. Het aantal afdrukken is bij deze techniek beperkt omdat de plaat gaandeweg aan kwaliteit inboet.

Links de ets 'Vrouw met hond' uit 1990 van Constant.